Finansal Piyasalara Bakış #2

Bu hafta küresel gündemin akışı rahatlama yönünde ve Trump İran'la anlaşmanın eşiğine gelindiğini duyurup planlı saldırıları durdurdu. Brent gün içinde %4'e yakın geriledi, S&P 500 ve Nasdaq yükseldi, SpaceX tarihin en büyük halka arzını tamamladı. En azından başlıklara bakılırsa risk iştahı geri dönmüş durumda.

Oysa bu başlıkların hepsini birbirine bağlayan tek bir soru var: Gördüğümüz şey geçici bir rahatlama mı, yoksa kalıcı bir yön değişikliği mi? İran'ın yer altı füze tesislerine dair değerlendirme bu ayrımın en gerçekçi örneği; haftalarca bombalanan kapasite susturuldu ama yok edilemedi. Aynı çelişki Fed'in swap hatlarında, SpaceX'e akan sermayede ve petrol eğrisinde de karşımıza çıkıyor. Sırasıyla şu dört başlığı bu çerçevede ele alacağız: ABD iç cephesinde Fed'in dış politika sınavı, İran'la varılan kırılgan anlaşma, SpaceX'in halka arzı ve petrol.

Bir önceki bültende Warsh'ın iç gündemini; yani faizi, bilançoyu ve iletişimi konuşmuştuk. Bu hafta daha sessiz ama uzun vadede daha belirleyici bir başlık öne çıktı: Fed'in resmi olmayan ikinci işlevi, küresel son kredi mercii rolü.

2008'den bu yana Fed, swap hatları aracılığıyla dünyaya dolar likiditesi sağlayan merci konumunda; geçici olması planlanan bu araç hiç kalkmadı ve 2026'da hâlâ beş aktif hat duruyor. Kırılma Warsh'ın Senato'ya verdiği yazılı yanıttan geldi: Fed'in uluslararası işlevi, faiz belirleme fonksiyonuyla aynı bağımsızlığa sahip değil. Açık söylenmese de bunun anlamı şu, kimin dolar desteği alacağı jeopolitik ve ulusal güvenlik önceliklerine bağlı hale gelebilir. Üstelik bu soyut bir tartışma değil; Hazine tarafında Bessent kendi swap hatlarını Arjantin'de Milei hükümetine ve İran savaşında Körfez müttefiklerine destek için zaten araç olarak kullanıyor.

Burada riske giren şey ise doların ayrıcalığı. Güvenli liman statüsü tarihsel olarak tarafsızlığa dayanıyordu; Fed bu tarafsızlığı koşullu kılarak o ayrıcalığı aşındırıyor. Greenland gerilimi sonrası Avrupalı yetkililerin dolar erişiminin kesilmesi senaryolarını çalıştığı düşünülürse, müttefikler bile bu güvenceyi sorgulamaya başladı. Tek haftada fiyat oynatmayan ama yıl boyunca biriken türden bir baskı bu. Müttefikler dolar bağımlılığını azaltmaya yönelirse, halihazırda 30'u aşkın aktif swap hattı bulunan Çin bu boşluğu doldurmaya hazır. Doların rezerv konumuna eklenen yeni ve yavaş işleyen bir kuyruk riski.

İki haber aynı tablonun iki yüzü: füze tesisleri savaşın askeri sonucunu, anlaşma ise diplomatik üst yapıyı anlatıyor. Birlikte okunduğunda ortaya çıkan resim, piyasanın fiyatladığından daha kırılgan.

Askeri sonuç net. Yazd'daki granit kompleks haftalarca bombalandı ama ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran mobil fırlatıcılarının ve savaş öncesi füze stokunun yaklaşık %70'ini korudu, Hürmüz hattı dahil birçok tesise erişimini yeniden kurdu. 28 Şubat'ta başlayıp beş haftada biteceği öngörülen savaş 100 günü aştı. Rejimin çıkardığı ders ise diplomasi değil güç oldu; Devrim Muhafızları savaştan daha güçlü çıktı.

Diplomatik tarafta Trump anlaşmanın tüm taraflarca onaylandığını ve saldırıları iptal ettiğini açıkladı. Çerçeve, 8 Nisan ateşkesini 60 gün uzatmayı, Hürmüz'ün kademeli açılışını ve nükleer görüşmelere zemin kurmayı içeriyor. Piyasa rahatlamayla karşılık verdi ve Brent %3,9 düşüşle 89 dolara kadar geriledi, hisse endeksleri yükseldi, tahvil faizleri aylardır görülen en sert günlük düşüşü yaşadı.

Burada yatırımcı olarak ayırmamız gereken nokta şu; fiyatlanan şey çözüm değil, bir bastırma. Primi üreten kapasite yerinde duruyor, İran'ın resmi onayı henüz yok, mayınlar boğazda ve abluka imzaya kadar sürüyor. 60 günlük uzatma bir mutabakattan çok bir sayaç. Pratik karşılığı, petroldeki her rahatlamanın geri dönüşlü olması ve uç fiyat senaryolarına karşı korunmanın hâlâ ucuz kalması.

SpaceX 135 dolardan 75 milyar dolar toplayıp 1,75 trilyon dolarlık değerlemeyle tarihin en büyük halka arzına imza attı. Bizim için önemli olan şirketin kendisi değil, bu büyüklükte bir arzın piyasanın nakdine ne yaptığı.

Değerin ağırlık merkezi tartışmalı. Fırlatma %67 marjla en sağlam ama en yavaş kol, Starlink %50 büyümeyle nakit motoru, yapay zeka ise en çok anlatılan en az ispatlanmış ayak. En açık ipucu şirketin kendi davranışı: SpaceX, Colossus veri merkezlerini Anthropic'e aylık 1,25 milyar dolara kiralıyor. Kendi yapay zekanızın bu güce ihtiyacı olsa onu rakibinize devreder miydiniz?

Asıl mesele likidite. Arzda şirketin yalnızca %4,5'i satıldı, kalanı 180 güne yayılan kilit takvimiyle açılacak ve ilk satış penceresi 30 Haziran civarında geliyor. Geçen hafta Alphabet'in 85 milyar dolarlık satışı, Meta'nın planı ve sırada bekleyen Anthropic ile OpenAI eklenince, dar bir pencerede aynı nakit havuzu için yarışan tarihi bir arz yığını çıkıyor. Nasdaq'ın hızlı dahil kuralı pasif fonları zorunlu alıcı yapıyor, ama bu fonlar SpaceX'i alabilmek için mevcut büyükleri satmak zorunda. Warsh'ın bilançoyu küçültme eğilimini de eklersek, rekor arz rezervlerin inceldiği bir zemine biniyor. Endeksler listelemeleri kutlasa bile dalga, riskli varlıkların yukarı alanını daraltabilir.

Belirsizliğin en doğrudan fiyatlandığı yer ise yine enerji. Bir önceki bülteni 100 doların üzerinde bir Brent ve son derece dik bir geriye dönük (backwardation) WTI eğrisiyle kapatmıştık; o tabloda eğri altı ayda 20 dolar, on sekiz ayda 30 dolara yakın bir düşüş varsayıyordu. Anlaşma haberinin ardından resim belirgin biçimde değişti.

Bugünkü eğride en yakın vade (Temmuz teslimi) 86 dolara inmiş durumda. Düşüş eğimi ise çok daha yatay: altı ay sonrası 78, on iki ay sonrası 75 dolar. Yani altı aylık fark geçen ayki 20 dolardan 8 dolara gerilemiş. Kritik nokta şu: eğri hâlâ geriye dönük ama bu düzleşme arka ucun yükselmesinden değil, ön ucun arka uca doğru çökmesinden geliyor. Uzun vade zaten yaklaşık 75 dolarlık normalleşmiş seviyeyi fiyatlıyordu ve neredeyse yerinde kaldı; savaş primi esas olarak ön uçtan boşaldı.

Bunun anlamı, Hürmüz'ün kapanma riskini büyük ölçüde geri çektiği ama tamamen rahatlamadığı. Geriye dönük yapının sürmesi fiziksel tarafın hâlâ bir miktar sıkışık olduğunu gösteriyor. Geçen bültende işaret ettiğimiz yıl sonu yoğunlaşması da kaybolmadı; Aralık 2026 kontratındaki açık pozisyon 149 binden 154 bine çıkarak korunma talebinin en çok orada toplandığını teyit ediyor.

Sonuç İran başlığıyla birebir örtüşüyor. Anlaşma imzalanırsa ön uç 75 dolarlık uzun vadeye doğru inmeye ve eğri düzleşmeye devam eder. Ancak İran'ın bozulmamış kapasitesi göz önünde, anlaşma çökerse ön uç hızla geri sıçrar; çünkü ertelenen prim yok edilmiş değil. Enerji yine bültenin tezinin en yalın kanıtı: fiyat düştü, risk yerinde duruyor.

Bu çerçeve kripto piyasasına iki kanaldan yansıyor.

Birinci kanal likidite ve oynaklık. Warsh'ın sözlü yönlendirmeyi zayıflatma ve bilançoyu küçültme eğilimi zaten oynaklığı yukarı çeken bir zemin hazırlıyordu; bu hafta buna rekor bir hisse arzı dalgası eklendi. SpaceX ve sıradaki halka arzlar aynı nakit havuzundan çekerken marjinal dolar zorunlu alıcılara, yani pasif fonlara akıyor ve risk eğrisinin en ucundaki varlıklardan uzaklaşıyor. Kripto tam da o uçta duruyor. İran ateşkesinin kırılganlığı da geri dönebilir bir jeopolitik oynaklık kaynağı olarak masada. Bu tür dönemlerde spot hacimden çok türev tarafındaki açık pozisyon değişimleri daha bilgilendirici oluyor.

İkinci kanal değer saklama tezi. Bu hafta tezi asıl besleyen, Fed'in swap hatlarını siyasallaştırarak doların tarafsızlığını koşullu kılması. Rezerv varlığın nötrlüğü sorgulanmaya başladığında, üretken olmayan ama arzı kısıtlı ve apolitik varlıkların hikayesi güçleniyor; Bitcoin'in bu kategorideki konumu tam da bu zeminde tartışılıyor. Aynı yönde, Körfez sermayesinin batıya, enerjiden yapay zeka ve uzay altyapısına kayması küresel sermaye dağılımındaki uzun vadeli değişimi sürdürüyor. Bu tarz makro dönüşümler tezin sınandığı dönemler oluyor.

Bu metrik, makro risk iştahı barometresi olarak takip edilir ve aynı zamanda iki "değer saklama aracı" arasındaki rotasyonu gösterir.

17 seviyesinin kaybedilmesiyle birlikte satış baskısının nasıl arttığını görüyoruz. Direnç olarak hâlâ kritik bir rol oynuyor. Fiyat, altında kaldıkça baskılanmaya devam edecektir ve ilk etapta 13 seviyelerine kadar geri çekilme mümkün gözüküyor. 16-17 bölgesinin potansiyel ziyareti sonrasında tekrardan satış baskısı görmek şaşırtıcı olmayacaktır.

Alt tarafta ise 13 seviyesinin kaybedilmesi, görmek istemeyeceğimiz senaryolardan birini oluşturuyor. Bu senaryoda metriğin 9 seviyelerini test etmesini beklemek veya gelen hareketin bir manipülasyon olarak kalarak hızlı bir şekilde 13 seviyesini tekrardan kazandığını görmek gerekiyor.

Kripto için 9-13 bölgesi, yükseliş trendi öncesi potansiyel konsolidasyon alanını oluşturabilir. Yani orta-uzun vadeli yatırımcılar için güzel fırsatlar olacaktır. O yüzden bu metriği yakından takip etmek gerekiyor.

Altcoinlerin BTC karşısındaki göreceli gücünü okumak adına takip edilmesi gereken önemli bir metriktir.

2.8M$-3.1M$ bölgesi, 2018’den günümüze uzanan trend belirleyici bir alan olarak karşımıza çıkıyor. Bölgenin test edilmesiyle birlikte net bir satış görülmesi altcoinlerin elini zayıflatıyor.

Piyasa durumuna göre her ne kadar zor görünse de 3.1M$ seviyesi üzerinde haftalık kapanış görmek, altcoin marketine can suyu olacaktır.İlk destek olarak 2.6M$ seviyesi bulunuyor. Potansiyel tepki seviyesi olarak kullanılabilir fakat altında gerçekleşecek gün kapanışıyla birlikte altconilerde yukarı yönlü alınan pozisyonlara dikkat etmek gerekiyor.

Asıl önemsenmesi gereken bölge olarak 2.30M$-2.45M$ aralığı bulunuyor. Bu bölgenin kaybedilmesi altcoinler üzerindeki satış baskısını artıracaktır. Bu senaryoda 2M$ seviyesine kadar geri çekilme mümkün gözüküyor. Geri çekilme ardından denge noktası üzerine atabilen bir fiyat hareketi görmek, altcoin marketi için pozitif senaryonun başlangıcı olabilir.

Bitcoin, Mayıs ayının ortalarında başlayan gerilemeyle yaklaşık 23.000$’lık bir düşüş kaydederek 60.000$ seviyesini yeniden test etti.

Fiyat, 60.000$ - 63.000$ destek aralığında tutunmaya çalışıyor ancak henüz pozitif bir emare göstermiyor. İlerleyen günlerde 68.000$ - 71.000$ aralığına doğru yaşanabilecek olası bir tepki yükselişi, düşüş yönlü pozisyon fırsatı olarak değerlendirilebilir.

60.000$ seviyesinin altında gerçekleşecek haftalık kapanışlarda, 52.000$ ve 48.000$ seviyelerine kadar derinleşen geri çekilmeler görebiliriz. Bu sebeple yükseliş yönlü pozisyon arayan yatırımcıların bu süreçte ekstra dikkatli olması faydalı olacaktır.

İlerleyen haftalarda fiyatın bahsedilen alt seviyelere ulaşması durumunda ise spot alımlara başlanarak bir sonraki majör yükseliş döngüsü için hazırlık yapılabilir.

Ethereum, yaklaşık dört aydır içinde bulunduğu fiyat aralığını Haziran ayının başında aşağı yönlü terk etti. ETH’nin 1.900$ - 2.380$ aralığını kaybetmesinin ardından düşüşün hızlandığını ve fiyatın 1.500$ seviyelerine kadar ulaştığını gördük.

İlerleyen günlerde Ethereum’un kaybettiği 1.900$ seviyesini yeniden test etmesi (direnç onayı alması) durumunda, düşüş yönlü (short) pozisyonlar kurgulanabilir.

Bunun yanı sıra, orta-uzun vadeli spot alımlara başlamak için öncelikle Bitcoin’in bir önceki analizde bahsedilen destek seviyelerine düşüşünü tamamlaması beklenebilir. Özellikle Bitcoin’in 48.000$ seviyesinin altına sarktığı senaryolarda, ETH’nin de 1.000$ civarlarına yaklaştığına şahit olabiliriz. Bu sebeple piyasada Bitcoin’in öncülüğünü ciddiye almak ve BTC o önemli seviyelere geldiğinde ETH ile diğer altcoin'lerde spot alım için tetikte olmak en mantıklı yaklaşım olacaktır.

Bitcoin Bull Score Index, piyasanın iç dinamiklerinin Bitcoin fiyatını ne ölçüde desteklediğini gösteren kompozit bir rejim göstergesi olarak okunur. Bu metrik yalnızca fiyatın hangi seviyede olduğuna bakmaz; talep, momentum, likidite, yatırımcı kârlılığı ve maliyet tabanı gibi farklı bileşenleri birlikte değerlendirir. Bu nedenle Bull Score, fiyat hareketinin arkasında sağlıklı bir piyasa zemini olup olmadığını anlamak açısından önemlidir. Skorun yüksek bölgelerde kalması piyasanın daha güçlü bir trend yapısıyla desteklendiğini gösterirken, düşük skorlar fiyatın daha kırılgan ve sınırlı bir iç güçle hareket ettiğine işaret eder.

Güncel tabloda Bull Score’un 10 seviyesine kadar gerilemiş olması, Bitcoin’in 60 bin dolar çevresindeki fiyatlamasının güçlü bir piyasa desteğiyle ilerlemediğini gösteriyor. Fiyat bu bölgede tutunmaya çalışsa da göstergenin 40 altında kalmaya devam ettiği sürece, talep ve momentum tarafında henüz belirgin bir toparlanma oluşmadığını düşündürüyor. Bu görünüm, Bitcoin’in güçlü bir yükseliş zemini kurmasından çok, zayıf iç dinamikler eşliğinde denge aradığı bir süreci öne çıkarıyor. Özellikle kısa vadeli yatırımcı maliyet tabanının fiyatın üzerinde kalması, yukarı yönlü tepkilerin kalıcılığı açısından önemli bir test alanı yaratıyor.

Bu nedenle mevcut görünümde asıl mesele Bitcoin’in 60 bin dolar çevresinde kalması değil, bu seviyenin hangi piyasa koşulları altında korunduğudur. Bull Score’un bu kadar düşük kalması, mevcut tutunmanın güçlü talep, pozitif momentum ve sağlıklı likidite ile desteklenmediğini ortaya koyuyor. Bu yapı devam ettiği sürece fiyat hareketleri daha seçici okunmalı; çünkü kalıcı bir toparlanma için yalnızca fiyatın belirli bir seviyede kalması yeterli olmaz. Bitcoin’in daha sağlıklı bir yapıya geçebilmesi için talep tarafında belirgin bir canlanma, momentumda iyileşme ve likidite koşullarında daha destekleyici bir görünüm oluşması gerekir.

Bitcoin’de kısa vadeli yatırımcı maliyet tabanı, piyasanın yakın dönem momentumunu okumak için güçlü bir referans noktası sunar. STH Realized Price, son 155 günde piyasaya giren veya aktif yatırımcıların ortalama maliyetini temsil ettiği için, spot fiyatın bu seviyeye göre konumu kısa vadeli trendin kalitesini doğrudan etkiler. Fiyat bu maliyet tabanının üzerinde kaldığında yeni alıcılar kâr bölgesinde hareket eder ve momentum daha sağlıklı bir zemine oturur; altında kaldığında ise piyasa, son alıcıların zarar baskısıyla daha hassas ve tepkilere açık bir yapıya geçer.

Güncel tabloda Bitcoin yaklaşık 63 bin dolar seviyesinde fiyatlanırken, STH Realized Price 73 bin dolar civarında bulunuyor. Bu fark, kısa vadeli yatırımcıların ortalama olarak yaklaşık %13 zararda olduğunu gösteriyor. STH-MVRV’nin 1 seviyesinin altında kalması da bu tabloyu teyit ediyor; yani son dönemde piyasaya giren yatırımcıların büyük bölümü maliyetinin altında bekliyor. Mayıs döneminde daha yüksek seviyelerden piyasaya giren alıcıların bugün zarar bölgesinde kalması, son 1 haftalık yatay fiyatlamayı güçlü bir toparlanmadan çok baskı sonrası oluşan temkinli bir bekleyiş haline getiriyor. İlk satış dalgası zayıflamış olabilir; ancak yeni talep belirgin şekilde güçlenmeden bu bölgenin kalıcı bir tabana dönüşmesi zorlaşır.

Bu nedenle STH maliyet tabanı ve aktif yatırımcı metrikleri, önümüzdeki süreçte Bitcoin için izlenmesi gereken ana verilerden biri olmaya devam ediyor. Spot fiyat 73–74 bin dolar bandının altında kaldıkça, kısa vadeli yatırımcıların zarar durumu piyasa üzerinde baskı yaratmayı sürdürebilir ve yükseliş denemeleri bu maliyet bölgesine yaklaştıkça daha seçici okunmalıdır. Bu bandın geri alınması ise yalnızca fiyatın toparlanması anlamına gelmez; yeni alıcıların yeniden kâr bölgesine geçmesi, satış baskısının hafiflemesi ve kısa vadeli trendin daha sağlıklı bir zemine oturması açısından kritik bir değişim sinyali olur. Bu seviye geri kazanılmadığı sürece Bitcoin’de asıl mesele fiyatın tepki vermesi değil, bu tepkinin yeni talep tarafından ne kadar taşınabildiği olacaktır.